<?xml version="1.0" encoding="utf8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/tipitaka-latn.xsl"?>
<TEI xml:lang="pi-Latn">
<teiHeader></teiHeader>
<text>
<front></front>
<body>

<p rend="chapter">4. Catukanipāto</p>

<p rend="subhead">1. Nāgasamālattheragāthā</p>

<p rend="hangnum" n="267"><hi rend="paranum">267</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Alaṅkatā <pb ed="M" n="0.0269" /><pb ed="V" n="0.0209" /><pb ed="P" n="0.0033" /> suvasanā, mālinī candanussadā;</p>

<p rend="gathalast">Majjhe mahāpathe nārī, turiye naccati naṭṭakī.</p>

<p rend="hangnum" n="268"><hi rend="paranum">268</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Piṇḍikāya paviṭṭhohaṃ, gacchanto naṃ udikkhisaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Alaṅkataṃ suvasanaṃ, maccupāsaṃva oḍḍitaṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="269"><hi rend="paranum">269</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Tato me manasīkāro, yoniso udapajjatha;</p>

<p rend="gathalast">Ādīnavo pāturahu, nibbidā samatiṭṭhatha <note>sampatiṭṭhatha (ka.)</note>.</p>

<p rend="hangnum" n="270"><hi rend="paranum">270</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Tato cittaṃ vimucci me, passa dhammasudhammataṃ;</p>

<p rend="gathalast">Tisso <pb ed="T" n="0.0311" /> vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsana’’nti.</p>

<p rend="centre">… Nāgasamālo thero….</p>

<p rend="subhead">2. Bhaguttheragāthā</p>

<p rend="hangnum" n="271"><hi rend="paranum">271</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Ahaṃ middhena pakato, vihārā upanikkhamiṃ;</p>

<p rend="gathalast">Caṅkamaṃ abhiruhanto, tattheva papatiṃ chamā.</p>

<p rend="hangnum" n="272"><hi rend="paranum">272</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Gattāni parimajjitvā, punapāruyha caṅkamaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Caṅkame caṅkamiṃ sohaṃ, ajjhattaṃ susamāhito.</p>

<p rend="hangnum" n="273"><hi rend="paranum">273</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Tato me manasīkāro, yoniso udapajjatha;</p>

<p rend="gathalast">Ādīnavo pāturahu, nibbidā samatiṭṭhatha.</p>

<p rend="hangnum" n="274"><hi rend="paranum">274</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Tato cittaṃ vimucci me, passa dhammasudhammataṃ;</p>

<p rend="gathalast">Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsana’’nti.</p>

<p rend="centre">… Bhagutthero….</p>

<p rend="subhead">3. Sabhiyattheragāthā</p>

<p rend="hangnum" n="275"><hi rend="paranum">275</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"><note>dha. pa. 6 dhammapadepi</note> ‘‘Pare ca na vijānanti, mayamettha yamāmase;</p>

<p rend="gathalast">Ye ca tattha vijānanti, tato sammanti medhagā.</p>

<p rend="hangnum" n="276"><hi rend="paranum">276</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Yadā <pb ed="V" n="0.0210" /> ca avijānantā, iriyantyamarā viya;</p>

<p rend="gathalast">Vijānanti ca ye dhammaṃ, āturesu anāturā.</p>

<p rend="hangnum" n="277"><hi rend="paranum">277</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Yaṃ <pb ed="M" n="0.0270" /> kiñci sithilaṃ kammaṃ, saṃkiliṭṭhañca yaṃ vataṃ;</p>

<p rend="gathalast">Saṅkassaraṃ brahmacariyaṃ, na taṃ hoti mahapphalaṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="278"><hi rend="paranum">278</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Yassa sabrahmacārīsu, gāravo nūpalabbhati;</p>

<p rend="gathalast">Ārakā hoti saddhammā, nabhaṃ puthaviyā yathā’’ti.</p>

<p rend="centre">… Sabhiyo thero….</p>

<p rend="subhead">4. Nandakattheragāthā</p>

<p rend="hangnum" n="279"><hi rend="paranum">279</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Dhiratthu <pb ed="T" n="0.0312" /> pūre duggandhe, mārapakkhe avassute;</p>

<p rend="gathalast">Navasotāni te kāye, yāni sandanti sabbadā.</p>

<p rend="hangnum" n="280"><hi rend="paranum">280</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Mā <pb ed="P" n="0.0034" /> purāṇaṃ amaññittho, māsādesi tathāgate;</p>

<p rend="gathalast">Saggepi te na rajjanti, kimaṅgaṃ pana <note>kimaṅga pana (sī.)</note> mānuse.</p>

<p rend="hangnum" n="281"><hi rend="paranum">281</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Ye ca kho bālā dummedhā, dummantī mohapārutā;</p>

<p rend="gathalast">Tādisā tattha rajjanti, mārakhittamhi bandhane.</p>

<p rend="hangnum" n="282"><hi rend="paranum">282</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Yesaṃ rāgo ca doso ca, avijjā ca virājitā;</p>

<p rend="gathalast">Tādī tattha na rajjanti, chinnasuttā abandhanā’’ti.</p>

<p rend="centre">… Nandako thero….</p>

<p rend="subhead">5. Jambukattheragāthā</p>

<p rend="hangnum" n="283"><hi rend="paranum">283</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Pañcapaññāsavassāni, rajojallamadhārayiṃ;</p>

<p rend="gathalast">Bhuñjanto māsikaṃ bhattaṃ, kesamassuṃ alocayiṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="284"><hi rend="paranum">284</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Ekapādena aṭṭhāsiṃ, āsanaṃ parivajjayiṃ;</p>

<p rend="gathalast">Sukkhagūthāni ca khādiṃ, uddesañca na sādiyiṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="285"><hi rend="paranum">285</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Etādisaṃ karitvāna, bahuṃ duggatigāminaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Vuyhamāno mahoghena, buddhaṃ saraṇamāgamaṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="286"><hi rend="paranum">286</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Saraṇagamanaṃ passa, passa dhammasudhammataṃ;</p>

<p rend="gathalast">Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsana’’nti.</p>

<p rend="centre">… Jambuko thero….</p>

<p rend="subhead">6. Senakattheragāthā</p>

<p rend="hangnum" n="287"><hi rend="paranum">287</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Svāgataṃ <pb ed="M" n="0.0271" /><pb ed="V" n="0.0211" /> vata me āsi, gayāyaṃ gayaphagguyā;</p>

<p rend="gathalast">Yaṃ addasāsiṃ sambuddhaṃ, desentaṃ dhammamuttamaṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="288"><hi rend="paranum">288</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Mahappabhaṃ <pb ed="T" n="0.0313" /> gaṇācariyaṃ, aggapattaṃ vināyakaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Sadevakassa lokassa, jinaṃ atuladassanaṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="289"><hi rend="paranum">289</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Mahānāgaṃ mahāvīraṃ, mahājutimanāsavaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Sabbāsavaparikkhīṇaṃ, satthāramakutobhayaṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="290"><hi rend="paranum">290</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Cirasaṃkiliṭṭhaṃ vata maṃ, diṭṭhisandānabandhitaṃ <note>sandhitaṃ (sī. syā.), sanditaṃ (pī. sī. aṭṭha.)</note>;</p>

<p rend="gathalast">Vimocayi so bhagavā, sabbaganthehi senaka’’nti.</p>

<p rend="centre">… Senako thero….</p>

<p rend="subhead">7. Sambhūtattheragāthā</p>

<p rend="hangnum" n="291"><hi rend="paranum">291</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Yo dandhakāle tarati, taraṇīye ca dandhaye;</p>

<p rend="gathalast">Ayoni <note>ayoniso (syā.)</note> saṃvidhānena, bālo dukkhaṃ nigacchati.</p>

<p rend="hangnum" n="292"><hi rend="paranum">292</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Tassatthā parihāyanti, kāḷapakkheva candimā;</p>

<p rend="gathalast">Āyasakyañca <note>āyasasyañca (sī.)</note> pappoti, mittehi ca virujjhati.</p>

<p rend="hangnum" n="293"><hi rend="paranum">293</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Yo dandhakāle dandheti, taraṇīye ca tāraye;</p>

<p rend="gathalast">Yoniso saṃvidhānena, sukhaṃ pappoti paṇḍito.</p>

<p rend="hangnum" n="294"><hi rend="paranum">294</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Tassatthā paripūrenti, sukkapakkheva candimā;</p>

<p rend="gathalast">Yaso kittiñca pappoti, mittehi na virujjhatī’’ti.</p>

<p rend="centre">… Sambhūto thero….</p>

<p rend="subhead">8. Rāhulattheragāthā</p>

<p rend="hangnum" n="295"><hi rend="paranum">295</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Ubhayeneva <pb ed="P" n="0.0035" /> sampanno, rāhulabhaddoti maṃ vidū;</p>

<p rend="gathalast">Yañcamhi putto buddhassa, yañca dhammesu cakkhumā.</p>

<p rend="hangnum" n="296"><hi rend="paranum">296</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Yañca me āsavā khīṇā, yañca natthi punabbhavo;</p>

<p rend="gathalast">Arahā <pb ed="T" n="0.0314" /> dakkhiṇeyyomhi, tevijjo amataddaso.</p>

<p rend="hangnum" n="297"><hi rend="paranum">297</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Kāmandhā <pb ed="M" n="0.0272" /> jālapacchannā, taṇhāchādanachāditā;</p>

<p rend="gathalast">Pamattabandhunā baddhā, macchāva kumināmukhe.</p>

<p rend="hangnum" n="298"><hi rend="paranum">298</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Taṃ <pb ed="V" n="0.0212" /> kāmaṃ ahamujjhitvā, chetvā mārassa bandhanaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Samūlaṃ taṇhamabbuyha, sītibhūtosmi nibbuto’’ti.</p>

<p rend="centre">… Rāhulo thero….</p>

<p rend="subhead">9. Candanattheragāthā</p>

<p rend="hangnum" n="299"><hi rend="paranum">299</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Jātarūpena sañchannā <note>pacchannā (sī.)</note>, dāsīgaṇapurakkhatā;</p>

<p rend="gathalast">Aṅkena puttamādāya, bhariyā maṃ upāgami.</p>

<p rend="hangnum" n="300"><hi rend="paranum">300</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Tañca disvāna āyantiṃ, sakaputtassa mātaraṃ;</p>

<p rend="gathalast">Alaṅkataṃ suvasanaṃ, maccupāsaṃva oḍḍitaṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="301"><hi rend="paranum">301</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Tato me manasīkāro, yoniso udapajjatha;</p>

<p rend="gathalast">Ādīnavo pāturahu, nibbidā samatiṭṭhatha.</p>

<p rend="hangnum" n="302"><hi rend="paranum">302</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Tato cittaṃ vimucci me, <hi rend="bold">passa dhammasudhammataṃ; </hi></p>

<p rend="gathalast">Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsana’’nti.</p>

<p rend="centre">… Candano thero….</p>

<p rend="subhead">10. Dhammikattheragāthā</p>

<p rend="hangnum" n="303"><hi rend="paranum">303</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"><note>jā. 1.10.102 jātakepi</note> ‘‘Dhammo have rakkhati dhammacāriṃ, dhammo suciṇṇo sukhamāvahati;</p>

<p rend="gathalast">Esānisaṃso dhamme suciṇṇe, na duggatiṃ gacchati dhammacārī.</p>

<p rend="hangnum" n="304"><hi rend="paranum">304</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"><note>jā. 1.15.385</note> ‘‘Nahi dhammo adhammo ca, ubho samavipākino;</p>

<p rend="gathalast">Adhammo <pb ed="T" n="0.0315" /> nirayaṃ neti, dhammo pāpeti suggatiṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="305"><hi rend="paranum">305</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Tasmā hi dhammesu kareyya chandaṃ, iti modamāno sugatena tādinā;</p>

<p rend="gathalast">Dhamme ṭhitā sugatavarassa sāvakā, nīyanti dhīrā saraṇavaraggagāmino.</p>

<p rend="hangnum" n="306"><hi rend="paranum">306</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Vipphoṭito <pb ed="M" n="0.0273" /> gaṇḍamūlo, taṇhājālo samūhato;</p>

<p rend="gatha2">So khīṇasaṃsāro na catthi kiñcanaṃ,</p>

<p rend="gathalast">Cando yathā dosinā puṇṇamāsiya’’nti.</p>

<p rend="centre">… Dhammiko thero….</p>

<p rend="subhead">11. Sappakattheragāthā</p>

<p rend="hangnum" n="307"><hi rend="paranum">307</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Yadā balākā sucipaṇḍaracchadā, kāḷassa meghassa bhayena tajjitā;</p>

<p rend="gathalast">Palehiti ālayamālayesinī, tadā nadī ajakaraṇī rameti maṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="308"><hi rend="paranum">308</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Yadā <pb ed="V" n="0.0213" /><pb ed="P" n="0.0036" /> balākā suvisuddhapaṇḍarā, kāḷassa meghassa bhayena tajjitā;</p>

<p rend="gathalast">Pariyesati leṇamaleṇadassinī, tadā nadī ajakaraṇī rameti maṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="309"><hi rend="paranum">309</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Kaṃ nu tattha na ramenti, jambuyo ubhato tahiṃ;</p>

<p rend="gathalast">Sobhenti āpagākūlaṃ, mama leṇassa <note>mahāleṇassa (syā. ka.)</note> pacchato.</p>

<p rend="hangnum" n="310"><hi rend="paranum">310</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Tā matamadasaṅghasuppahīnā,</p>

<p rend="gatha2">Bhekā <pb ed="T" n="0.0316" /> mandavatī panādayanti;</p>

<p rend="gatha3">‘Nājja girinadīhi vippavāsasamayo,</p>

<p rend="gathalast">Khemā ajakaraṇī sivā surammā’’’ti.</p>

<p rend="centre">… Sappako thero….</p>

<p rend="subhead">12. Muditattheragāthā</p>

<p rend="hangnum" n="311"><hi rend="paranum">311</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Pabbajiṃ jīvikatthohaṃ, laddhāna upasampadaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Tato saddhaṃ paṭilabhiṃ, daḷhavīriyo parakkamiṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="312"><hi rend="paranum">312</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Kāmaṃ bhijjatuyaṃ kāyo, maṃsapesī visīyaruṃ <note>visiyantu (ka.)</note>;</p>

<p rend="gathalast">Ubho jaṇṇukasandhīhi, jaṅghāyo papatantu me.</p>

<p rend="hangnum" n="313"><hi rend="paranum">313</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Nāsissaṃ <pb ed="M" n="0.0274" /> na pivissāmi, vihārā ca na nikkhame;</p>

<p rend="gathalast">Napi passaṃ nipātessaṃ, taṇhāsalle anūhate.</p>

<p rend="hangnum" n="314"><hi rend="paranum">314</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Tassa mevaṃ viharato, passa vīriyaparakkamaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsana’’nti.</p>

<p rend="centre">… Mudito thero….</p>

<p rend="centre">Catukkanipāto niṭṭhito.</p>

<p rend="bodytext">Tatruddānaṃ –</p>

<p rend="gatha1">Nāgasamālo bhagu ca, sabhiyo nandakopi ca;</p>

<p rend="gathalast">Jambuko senako thero, sambhūto rāhulopi ca.</p>

<p rend="gatha1">Bhavati candano thero, dasete <note>idāni naveva therā dissanti</note> buddhasāvakā;</p>

<p rend="gatha2">Dhammiko sappako thero, mudito cāpi te tayo;</p>

<p rend="gathalast">Gāthāyo dve ca paññāsa, therā sabbepi terasāti <note>idāni dvādaseva therā dissanti</note>.</p>
</body>
<back></back>
</text>
</TEI>
